آموزش روش ویکور

روش ویکور یك روش تصميم گيري چندمعياره براي حل يك مسأله تصميم گيري گسسته با معيارهاي نامتناسب (واحدهای اندازه گیری مختلف) و متعارض است که توسط اپروکویک وتزنگ ارائه شده است. کلمه ویکور برگرفته از نام صربستانی به معنای بهینه سازی چند معیاره و حل سازشی (VlseKriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje) است. اين روش براي بهينه سازي چند معياره سيستم هاي پيچيده توسعه يافته است. این روش بر روی دسته بندي و انتخاب از يك مجموعه گزينه ها تمركز داشته و جواب هاي سازشي را براي يك مسأله با معيارهاي متضاد تعيين مي كند، به طوري كه قادر است تصميم گيرندگان را براي دستيابي به يك تصميم نهايي ياري دهد. در اينجا جواب سازشي نزديكترين جواب موجه به جواب ايده آل است كه كلمه سازش به يك توافق متقابل اطلاق مي گردد. اين جواب سازشي يك شاخص رتبه بندي چند معياره بر اساس نزديكي به جواب ايده آل را مطرح مي سازد.  در ادامه تلاش شده است تا مراحل روش ویکور در يك مسأله تصميم گيري چندمعياره با n  معيار و m گزینه تشریح شود:

دانلود نرم افزار ویکور

گام های روش ویکور VIKOR

گام۱) تشكيل ماتريس تصميم: ماتريس تصميم با توجه به ارزيابي همه گزینه ها براي معيارهاي مختلف به صورت زير تشكيل مي شود:

Picture1

Xij عملكرد آلترناتيو i ام در رابطه با معيار j ام است.

گام۲) تعيين بردار وزن معيارها: در اين مرحله با توجه به ضريب اهميت معيارهاي مختلف در تصميم گيري، با استفاده از روش هايي مانند آنتروپي يا AHP و … بردار وزن تعريف مي شود:

Picture2

گام۳) تشکیل ماتریس تصمیم بی مقیاس شده(نرمالایز شده).

نکته: بی مقیاس کردن و موزون کردن به صورت خودکار در گام های محاسبه شاخص ویکور انجام می شود. البته برخی منابع گام سوم یعنی بی مقیاس کردن ماتریس تصمیم را ارائه می کنند ولی برخی بدون بی مقیاس کردن به مرحله بعد یعنی تعیین نقاط ایده آل می روند.

گام۴) تعيين نقطه ايده آل مثبت و منفي(ندیر) : براي هر معيار، بهترين و بدترينِ هر يك را در ميان همه گزينه ها تعيين كرده و به ترتيب همانند زیر نشان می دهیم.

Picture3

Picture4

گام۵) محاسبه شاخص مطلوبیت(S) و  شاخص نارضایتی(R) براي هرگزينه:

Picture5

Picture6

Si  بيانگر فاصله نسبي گزينه iام از راه حل ايده آل مثبت (بهترین ترکیب ) و  Ri بيانگر حداكثر ناراحتي گزينه iام از دوري از راه حل ايده آل مثبت مي باشد.

گام۶) محاسبه شاخص ويكور: براي هر گزينه شاخص ويكور با رابطه زير محاسبه مي شود:

Picture7

Picture8

Picture9

V مقداری بین صفر و یک است و وزن برای استراتژی ماکسیسمم مطلوبیت گروهی می باشد.

بعد از محاسبه همه شاخص­های ویکور(S,R,Q) به گام نهایی روش ویکور یعنی ارزیابی و اولویت بندی گزینه­ های پژوهش می­رسیم. برای رتبه بندی بدین ترتیب عمل می­شود که مقادیر S ، R  و Q به ترتیب نزولی مرتب می­شوند

به عنوان یک راه حل توافقی گزینه(a’) انتخاب خواهد گردید که دارای حداقل مقدار Q در لیست رتبه بندی شده باشد، اگر دو شرط زیر برآورده شده باشند:

  1. C1، « امتیاز قابل قبول بودن »: Q (a”)-Q (a’) ≥DQ

که در آن a” گزینه با موقعیت دوم در لیست رتبه بندی Q است و DQ=1/(J-1) و J  تعداد گزینه­ ها می­باشد.

  1. C2 ، « ثبات قابل قبول در تصمیم گیری »: گزینه a’ نیز باید به بهترین شکل به وسیله S و R رتبه بندی شده باشد.

اگر یکی از شرط ها برآورده نشده باشد، سپس یک مجموعه از راه حل های توافقی پیشنهاد می­شود ، که شامل­:

  • گزینه های a’ و a” اگر تنها شرط C2 برآورده نشده باشد.
  • متغیر های a’ , a” , … , a (m) اگر شرط C1 برآورده نشده باشد ؛ a (m) با رابطه Q (a (m))-Q (a’) <DQ برای ماکزیمم M تعیین می گردد.
  1. نکته: روش ویکور بر خلاف روش تاپسیس نیازی به نرمال سازی ندارد. در واقع این روش درون خودش نوعی نرمال سازی دارد. البته در بسیاری از مقالات می توان مشاهده کرد که مرحله نرمال سازی را هم همانند روش تاپسیس بکار می گیرند. البته ویکور را چه با نرمال سازی و چه بدون نرمال سازی محاسبه کنید نتیجه مشابه ای را ارائه خواهند کرد.

مثال) شرکتی تصمیم دارد قطعات مربوط به محصولات جدید خود را از تامین کنندگان مناسب تهیه کند. بدین منظور سه تامین کننده در نظر گرفته شده است. برای انتخاب تامین کننده مناسب چهار شاخص کیفیت محصول(C1)، تحویل به موقع(C2)، سطح تکنولوژی تامین کنندگان(C3)، و انعطاف پذیری(C4) در نظر گرفته شده است. جدول زیر ماتریس تصمیم گیری را نشان می دهد. با استفاده از روش ویکور به سازمان کمک کنید تامین کننده مناسب را انتخاب کند.

گام۱) تشکیل ماتریس تصمیم گیری مساله. که در بالا ارائه شده است.

گام۲) تشکیل ماتریس تصمیم بی مقیاس شده.

گام۳) محاسبه جواب های ایده آل مثبت و منفی.

گام۴) محاسبه شاخص های ویکور(شاخص سودمندی، شاخص نارضایتی و شاخص ویکور).

گام۵) رتبه بندی گزینه ها بر اساس شاخص های ویکور.

گام۶) بررسی شروط ویکور.

تمام محاسبات بالا در مدت کمتر از چند ثانیه با استفاده از نرم افزار ویکور طراحی شده توسط تیم مشاوره مدیریت انجام شده است. برای دریافت نرم افزار ویکور اینجا کلیک کنید.

 فیلم آموزش نحوه حل مثال بالا با استفاده از نرم افزار تاپسیس

در صورت نیاز به مشاوره، راهنمایی، آموزش، تدریس خصوصی و یا تحلیل روش های تصمیم گیری چند معیارها به بخش ارتباط با ما مراجعه فرمایید.

اولین نفری باشید که نظر می دهد.

دیدگاهی بنویسید