روش مطلوبیت(روش Aspiration)

 آموزش روش مطلوبیت

روش مطلوبیت از جمله روش های جبرانی مبتنی بر جدول تصمیم گیری می باشد. اگر روش تاپسیس را در خاطر داشته باشید در این روش همواره ایده آل ترین مقدار و بدترین مقدار در اولویت بندی گزینه های پژوهش تاثیر داشتند در حالی که معمولا اینها مطلوب ما نیستند. برای مثال فرض کنید که قرار است چند ماشین را مورد ارزیابی قرار دهیم در حالی که یکی از ماشین ها از نظر قیمت و مدل بسیار بالا باشد در روش تاپسیس مطمئنا این ماشین گران قیمت خواه و ناخواه  اثر خود را می گذارد در حالی که این مطلوب ما نیست زیرا اصلا برای ما مطلوب نیست که این مقدار هزینه کنیم. در حقیقت ما می خواهیم حدود 30 میلیون تومان هزینه کنیم در حالی که قیمت این ماشین 200 میلیون تومان است.

در روش مطلوبیت ما می خواهیم گزینه ای را انتخاب کنیم که حتی الامکان بیشترین نزدیکی را به مقدار مطلوب مجموع شاخص ها داشته باشد.

نمودار پیوستار زیر را در نظر بگیرید.

picture1

عبارت Aj در حقیقت مقدار مطلوب برای تصمیم گیرنده می باشد که مقدار آن توسط تصمیم گیرنده مشخص می شود.

در این روش جدول تصمیم گیری وجود دارد. اما نیازی به نرمالسازی و وزن نیست چون به نوعی در درون این روش نوعی نرمالسازی و نوعی وزن وجود دارد.

در این روش فاصله هر گزینه را از نقاط مطلوب همه شاخص ها(Aj) به دست می آوریم. گزینه ای که فاصله آن با مقدار مطلوب همه شاخص ها کمتری باشد گزینه مطلوبتر برای ما می باشد.

فاصله گزینه i از نقاط مطلوب همه شاخص ها به صورت زیر محاسبه می شود:

picture2

مثال) جدول تصمیم گیری زیر مربوط به ارزیابی سه گزینه می باشد. با استفاده از روش مطلوبیت مطلوب ترین گزینه را انتخاب کنید.

picture3

همانطور که مشاهده می شود با توجه به مفاهیم روابط  Nj و Ij ما مقدار هر رابطه را برای هر شاخص بدست آورده ایم. همچنین مقدار مطلوب(Aj) نیز توسط تصمیم گیرنده ارائه شده است. در صورت حل مساله بالا نتایج زیر حاصل می شود.

picture4

همانطور که مشاهده می شود فاصله گزینه سوم از نقاط مطلوب کمتر است بنابراین گزینه مطلوب ما گزینه ۳ می باشد. بعد از گزینه ۳ گزینه ها ۱ و ۲ به ترتیب در جایگاه بعدی قرار می گیرند.

شباهت این روش با روش conjunctive در این است که در هر دو روش یک حد وسط تعیین می شود.