آموزش فرآیند تحلیل شبکه ای

آموزش فرآیند تحليل شبکه ای (ANP)

همانطور که در آموزش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی یا AHP بیان شد در این روش عنصر هر سطح می تواند با عنصر سطح بالاتر از خود بصورت خطی وابسته باشد و این وابستگی تا بالاترین سطح می تواند ادامه داشته باشد. اما اگر این اصل نقض شود یعنی عناصر هر سطح با عناصر همان سطح یا عناصر سطح پایین در ارتباط باشد در اینصورت مساله از حالت سلسله مراتبی خارج شده و حالت شبکه ای پیدا خواهد کرد که به اینگونه مسائل فرآیند تحلیل شبکه ای(Analytic Network Process) می گویند که توسط توماس آل ساعتی در سال ۱۹۸۰ معرفی شد.

فصل چهارم پایان نامه با استفاده از روش فرآیند تحلیل شبکه ای(ANP) و نرم افزار Super Decision

فصل چهار پایان نامه با استفاده از روش دیمتل(DEMATEL) و فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP)

پرسشنامه مقایسه زوجی فرآیند تحلیل شبکه ای (پرسشنامه ANP)

برای روشن شدن مطلب به سه شکل زیر مشاهده کنید. شکل سمت چپ که در آن تنها عناصر سطح پایین با عناصر سطح بالای خود در ارتباط هستند نشان دهنده یک فرآیند تحلیل سلسله مراتبی است در حالی که شکل ب و ج یک فرآیند تحلیل شبکه ای می باشد زیرا در شکل ب هم شاخص ها و گزینه ها با یکدیگر در ارتباط هستند(ارتباط دو طرفه دارند) و هم اینکه شاخص ها با خودشان نیز دارای ارتباط درونی می باشند و در شکل ج نیز نوعی رابطه دو طرفه و غیر خطی مشاهده می شود.

Picture1

بنابراین می توان بیان کرد که فرآیند تحلیل شبکه ای برای مسائلی که وابستگی و بازخورد میان سطوح مختلف سلسله مراتبی آن مشاهده می شود کاربرد دارد.

برای آشنایی بیشتر با مزیت روش فرآیند تحلیل شبکه ای نسبت به روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی به مثال زیر توجه فرمایید.

مثال) سازمانی برای انتخاب تامین کننده مورد نظر خود از میان دو تامین کننده  از دو معیار قیمت محصول و هزینه سفارش دهی استفاده می کند.  ساختار سلسله مراتبی مساله به صورت زیر می باشد.

Picture1

داده های مربوط به تامین کنندگان بصورت زیر می باشد.

Picture2

با توجه به داده های بالا می توان هزینه های مربوط به هر تامین کننده را بصورت زیر محاسبه کرد.

Picture3

همانطور که مشاهده می شود با توجه به مجموع هزینه های هر تامین کننده می توان بیان کرد که تامین کننده شماره یک به علت مجموع هزینه کمتر باید انتخاب شود.

با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلله مراتبی وزن هر یک از گزینه ها بصورت زیر بدست می آید.

Picture4

همانطور که مشاهده می شود با روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی هر دو گزینه وزن برابری دارند در حالی که این خلاف واقع است زیرا با توجه به مجموع هزینه ها مشخص شد که تامین کننده شماره ۱ بر تامین کننده شماره ۲ ارجحیت دارد.

علت این خطا این است که وزن ۱/۳ بدست آمده برای هر دو گزینه نسبت به شاخص ها برابر نیستند. یعنی یکی از تقسیم ۵۰۰۰ بر ۱۵۰۰۰ و یکی از تقسیم ۶۰۰ بر ۱۸۰۰ بدست آمده است. یعنی این دو عبارت از بزرگی یکسانی برخوردار نیستند.

البته اگر جنس این دو شاخص متفاوت بود با در نظر گرفتن وزن، این تفاوت لحاظ می شد ولی در اینجا هر دو شاخص از جنس هزینه می باشند. بنابراین باید وزن دو شاخص را متفاوت در نظر گرفت به همین خاطر وزن این دو شاخص به گزینه ها بستگی دارد که مساله را از حالت AHP به ANP تبدیل می کند. شکل ساختار شبکه ای به صورت زیر در می آید. همانطور که مشاهده می شود ارتباط بین شاخص ها و گزینه ها بصورت دو طرفه می باشد.

Picture5

حال مساله بالا را به روش فرآیند تحلیل شبکه ای حل می کنیم. بدین منظور ابتدا مفاهیم روش ANP توضیح داده می شود.

در صورت نیاز به تحلیل روش فرآیند تحلیل شبکه ای و یا سایر روش های تصمیم گیری چند شاخصه با بهترین کیفیت به بخش ارتباط با ما مراجعه فرمایید.

فرآیند تحلیل شبکه ای(ANP)

تصور كنيد كه مساله داراي N شاخه به نام‌هاي C1، C2، … ، CN بوده و در شاخه i ام تعداد ni عنصر وجود داشته باشد حال اگر دو شاخه i و j را انتخاب كرده و تمام عناصر i را به صورت زوجي نسبت به عنصر اول j  مقايسه كنیم ماتريس مقايسه زوجي كه در زير نشان داده شده است به دست مي‌آيد.

Picture6

پس از تشکیل ماتریس مقایسات زوجی، باید وزن نسبی آنها را به همان روش گفته شده در روش AHP محاسبه نمود. که بصورت زیر نشان داده می شود.

Picture7

حال چنان‌چه تمام عناصر i را با يكديگر به صورت زوجي نسبت به تمام عناصر j  مقايسه شوند و بردارهاي ويژه آن را به دست آوريم ماتريس زير حاصل خواهد شد:

Picture8

اگر ماتريس بالا را برای همه شاخه های مساله بدست آوریم ماتریس زیر بدست می آید که به آن سوپر ماتریس می گویند.

Picture9

تومال آل ساعتی معتقد است که با استفاده از ماتریس احتمالی و زنجیره های مارکف می توان وزن هر یک از عناصر مساله را بدست آورد .

Picture10

در ادامه با استفاده از روش ANP  به محاسبه وزن هر یک از عناصر مساله بالا می پردازیم.  با توجه به شکل ساختار شبکه ای مساله که در بالا بدست آمد ماتریس مقایسه های زوجی زیر را باید محاسبه نمود.

  1. گزینه های مساله را به صورت زوجی نسبت به شاخص قیمت محصول مقایسه کرده و ماتریس زوجی را تشکیل دهیم.
  2. گزینه های مساله را به صورت زوجی نسبت به شاخص هزینه سفارش دهی مقایسه کرده و ماتریس زوجی را تشکیل دهیم.
  3. شاخص های مساله را به صورت زوجی نسبت به گزینه ۱(تامین کننده ۱) مقایسه کرده و ماتریس زوجی را تشکیل دهیم.
  4. شاخص های مساله را به صورت زوجی نسبت به گزینه ۲(تامین کننده ۲) مقایسه کرده و ماتریس زوجی را تشکیل دهیم.

از آنجایی که در روش AHP دو ماتریس زوجی بخش ۱ و ۲ را به همراه وزن نسبی آنها بدست آوردیم در ادامه ما ماتریس مقایسه زوجی بخش ۳ و ۴ را بدست آورده و سپس وزن نسبی آنها را محاسبه می کنیم. نتایج حاصل از چهار بخش بالا در زیر ارائه شده است.

Picture11

Picture12

در این مرحله با استفاده از بردارهای بالا سوپر ماتریس مساله را بصورت زیر تشکیل می دهیPicture13که با به توان ۷ رساندن سوپر ماتریس بالا اعداد هر سطر به همگرایی می رسد و وزن هر عنصر بدست می آید(شکل زیر).

Picture14

با توجه به ماتریس W می توان وزن هر عنصر را بصورت زیر بدست آورد. بنابراین مشاهده می شود که انتظار قبلی تامین کننده شماره ۱ وزن بیشتری را کسب کرده است پس به عنوان تامین کننده مورد نظر شرکت انتخاب می شود.

Picture15

در صورت نیاز به تحلیل روش فرآیند تحلیل شبکه ای و یا سایر روش های تصمیم گیری چند شاخصه با بهترین کیفیت به بخش ارتباط با ما مراجعه فرمایید.

فصل چهارم پایان نامه با استفاده از روش فرآیند تحلیل شبکه ای(ANP) و نرم افزار Super Decision

فصل چهار پایان نامه با استفاده از روش دیمتل(DEMATEL) و فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP)

پرسشنامه مقایسه زوجی فرآیند تحلیل شبکه ای (پرسشنامه ANP)

اولین نفری باشید که نظر می دهد.

دیدگاهی بنویسید