آموزش روش دیمتل DEMATEL

بررسی روابط علی و معلولی بین شاخص ها با استفاده از روش دیمتل(DEMATEL)

دانلود نرم افزار دیمتل (با این نرم افزار در چند ثانیه کلیه محاسبات خود را بدون آموزش حل کنید)

گام های آموزش روش دیمتل DEMATEL

گام ۱) تشکیل ماتریس میانگین(ماتریس A).

اولین گام پس از جمع آوری پرسش­نامه های مربوط به عوامل پژوهش تشکیل ماتریس میانگین می ­باشد. در صورتی که در فضای تصمیم گیری واقعی، n خبره نظرات خود را در مورد تاثیر مستقیم هر شاخص بر سایر شاخص ها ارائه دهند، ابتدا نظرات افراد را با استفاده از یک طیف ۵ تایی شامل عدم تاثیر تا تاثیر خیلی زیاد یک شاخص بر شاخص دیگر دریافت می کنیم. امتیاز تاثیر خلیی زیاد بدین معنا است که بهبود بیشتر در شاخص تاثیرپذیر نیازمند بهبود شاخص تاثیر گذار است. پس از دریافت نظرات خبرگان، این نظرات با استفاده از روش میانگین حسابی تلفیق شده و ماتریس میانگین بدست می آید. با استفاده از ماتریس میانگی می توان نقشه ی تاثیر مستقیم عوامل را ترسیم کرد.

گام ۲) محاسبه ماتریس تاثیر روابط مستقیم بی مقیاس شده(ماتریس D)

در این مرحله با بی مقیاس کردن ماتریس میانگین نظرات خبرگان(ماتریس A)، ماتریس تاثیر روابط مستقیم بی ­مقیاس شده بدست می ­آید. برای محاسبه ماتریس روابط مستقیم بی مقیاس شده(ماتریس D) باید درایه­ های ماتریس میانگین را در ضریب بی مقیاس کننده(S) ضرب نمود. برای بدست آوردن ضریب بی مقیاس کننده ابتدا مجموع سطرها و ستون­ های ماتریس میانگین را بدست آورده و سپس در میان مجموع سطرها و ستون­ ها بزرگترین مقدار را بدست آورده و آنها را معکوس کرده حال کوچکترین مقدار بین این دو مقدار، ضریب بی مقیاس کننده را ارائه می­ کند. با بدست آمدن ضریب بی مقیاس کننده آن را در ماتریس میانگین ضرب کرده تا ماتریس تاثیر روابط مستقیم بی مقیاس شده بدست آید.

گام ۳) محاسبه ماتریس کل(ماتریس مجموع تاثیرات مستقیم و غیر مستقیم)

برای محاسبه ماتریس کل ابتدا باید ماتریس  را محاسبه نمود. بدین منظور ابتدا ماتریس تاثیر روابط مستقیم بی مقیاس شده(D) را از ماتریس واحد(I) کم کرده و سپس معکوس ماتریس حاصل را بدست می ­آوریم. در گام بعد با ضرب ماتریس ۱-^(I-D) در ماتریس تاثیر روابط مستقیم بی مقیاس شده(D) ماتریس کل(T) یا ماتریس تاثیر مستقیم حاصل می­ شود.

گام ۴) محاسبه ماتریس تاثیرات غیر مستقیم(ماتریس مجموع تاثیرات مستقیم و غیر مستقیم)

برای محاسبه ماتریس تاثیر غیر مستقیم باید ابتدا ماتریس ۱-^(I-D) و ماتریس D^2 را محاسبه کرد. در گام قبل ماتریس ۱-^(I-D) محاسبه شد و در این بخش نیز ماتریس تاثیر روابط مستقیم بی مقیاس شده(D) به توان ۲ رسانده می­ شود تا ماتریس D^2 حاصل شود. پس از محاسبه این دو ماتریس با ضرب ماتریس D^2 در ماتریس ۱-^(I-D)ماتریس تاثیرات غیر مستقیم بدست می­ آید.

گام۵) محاسبه میزان تاثیر گذاری و تاثیر پذیری عوامل نسبت به یکدیگر

پس از محاسبه ماتریس روابط کل مجموع سطر و ستون­ های ماتریس کل که نشان دهنده میزان تاثیر گذاری(D) و تاثیر پذیری(R)هر شاخص می ­باشد محاسبه می ­شود.

گام ۶) ترسیم دیاگرام علت و معلولی

برای رسم دیاگرام علت و معلولی باید مقادیر D+R  و D-R بدست آید. مقادیر D+Rکه محور افقی دیاگرام علت و معلولی را نشان می ­دهد به نام برتری شناخته می­ شود که از طریق مجموع D و Rبدست می­ آید که میزان اهمیت و مجموع شدت یک عنصر هم از نظر تاثیر گذاری و هم تاثیر پذیری می­ باشد. به طور مشابه محور عمودی (D-R) نشان دهنده موقعیت یک عنصر در طول محور عرض­ ها می ­باشد و از طریق اختلاف بین D و R محاسبه می­ شود. این موقعیت در صورت مثبت بودن مقدار (D-R) به طور قطع تاثیر گذار است و در صورت منفی بودن آن به طور قطع تاثیر پذیر خواهد بود.

مثال) پژوهشگری به دنبال شناسایی روابط میان موانع بین محصولات سبز و مصرف کنندگان با استفاده از روش دیمتل(DEMATEL) می­باشد.

برای حل یک مساله با استفاده از روش دیمتل ابتدا باید داده های مساله جمع آوری شود. با استفاده از ادبیات پژوهش و نظرات خبرگان موانع بین محصولات سبز و مصرف کنندگان به صورت زیر شناسایی شده است.

 پس از مشخص شده عوامل پژوهش، با استفاده از پرسشنامه دیمتل به جمع آوری نظرات خبرگان در مورد ۸ مانع شناسایی شده(عوامل پژوهش) پرداخته شده است.

در مثال ارائه شده پرسشنامه های دیمتل توسط دو خبره تکمیل شده است. نظرات خبرگان در زیر ارائه شده است.

نکته: پس از جمع آوری نظرات خبرگان ابتدا باید میانگین حسابی نظرات خبرگان را محاسبه نمود. در مثال ارائه شده چون دو خبره داریم بنابراین در هر خانه نظرات دو خبره را جمع و بر تعداد خبرگان(که ۲ است) تقسیم می کنیم. میانگین نظرات خبرگان به صورت زیر بدست آمده است.
با بدست آوردن ماتریس میانگین نظرات خبرگان اقدام به حل مساله با استفاده از نرم افزار می­ کنیم.

 

مثال بالا با استفاده از نرم افزار دیمتل در مدت زمان چند ثانیه حل شده است. برای دانلود نرم افزار اینجا کلیک کنید.

 

مقدار ضریب نرمالساز مساله

محاسبه ماتریس تاثیر روابط مستقیم بی مقیاس شده(ماتریس D)

ماتریس (I-D)

معکوس ماتریس (I-D)

ماتریس روابط کل(T)(ماتریس مجموع تاثیرات مستقیم)

محاسبه ماتریس تاثیرات غیرمستقیم

تجزیه و تحلیل میزان تاثیر گذاری و تاثیر پذیری  موانع نسبت به یکدیگر و دیاگرام علت و معلولی

دیاگرام علت و معلولی عوامل اصلی پژوهش

تعیین روابط معنادار بر اساس حد آستانه ­ای

حد آستانه پژوهش

روابط معنادار بین عوامل پژوهش

مقدار حد آستانه می ­تواند بر اساس نظرات خبرگان، سازمان مورد مطالعه و یا ادبیات پژوهش مشخص شود. بر اساس حد آستانه معناداری  تنها روابطی را که معنادار هستند و مقدار آن­ها از مقدار آستانه بیشتر است مشخص می کنیم.

در این مثال ما از میانگین کلیه مقادیر ماتریس ارتباط کل به عنوان حد آستانه استفاده شده است. بدین منظور ابتدا میانگین کلیه مقادیر ماتریس ارتباط کل را بدست آورده  و این مقدار متوسط را حد آستانه روابط  معنادار نامگذاری می­کنیم. سپس هر یک از خانه های ماتریس ارتباط کل را با این مقدار آستانه مقایسه خواهیم نمود و در صورتی که بزرگتر از این حد آستانه باشد در آن خانه عدد ۱ قرار می­دهیم و این بدین معنی است که بین عوامل آن خانه رابطه معناداری وجود دارد در غیر اینصورت در آن خانه عدد صفر قرار می­دهیم و این بدان معنی است که رابطه معنادار نمی­باشد. جدول زیر نتایج نرم افزار را برای مثال ارائه شده نشان می دهد.

در صورت نیاز به تحلیل داده های خود با روش های تصمیم گیری چند شاخصه با بهترین کیفیت به بخش ارتباط با ما مراجعه فرمایید

برای دانلود نرم افزار دیمتل اینجا کلیک کنید(با کمک این نرم افزار در چند ثانیه کلیه محاسبات روش دیمتل خود را انجام دهید)

فصل چهار پایان نامه با استفاده از روش دیمتل (DEMATEL)

فصل چهار پایان نامه با استفاده از روش دیمتل(DEMATEL) و فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP)

نحوه طراحی پرسشنامه دیمتل (پرسشنامه DEMATEL)

اولین نفری باشید که نظر می دهد.

دیدگاهی بنویسید